Pomoc prawna z urzędu

2017-02-08

Instytucja pomocy prawnej z urzędu ma za zadanie umożliwić stronie, która nie jest w stanie pokryć kosztów wynagrodzenia zawodowego pełnomocnika, skorzystanie z pomocy takiego pełnomocnika. Sąd uwzględnia wniosek, jeżeli uzna, że udział adwokata lub radcy prawnego ze względu na charakter sprawy jest potrzebny. Winny zatem łącznie zachodzić dwie przesłanki: zła sytuacja materialna strony oraz obiektywna potrzeba uzyskania przez nią fachowej pomocy, porady prawnej, czy pokierowania procesem.  Strona ma prawo zgłosić na piśmie lub ustnie do protokołu, wniosek o ustanowienie dla niej adwokata lub radcy prawnego. Wniosek ten strona zgłasza w sądzie, w których sprawa ma być wytoczona lub już się toczy.

Sąd, przychylając się do wniosku o ustanowienie pełnomocnika z urzędu zwraca się o wyznaczenie adwokata lub radcy prawnego do właściwej okręgowej rady adwokackiej lub rady okręgowej izby radców prawnych.

Również strona korzystająca ze zwolnienia od kosztów sądowych może zgłosić w trybie określonym w Kodeksie postępowania cywilnego wniosek o ustanowienie adwokata lub radcy prawnego, jeżeli na podstawie oświadczenia zawartego we wniosku, obejmującym szczegółowe dane o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania, wykaże, że nie może, bez uszczerbku dla utrzymania swojego i rodziny, ponieść kosztów wynagrodzenia adwokata lub radcy prawnego. Sąd ocenia powyższe oświadczenie, uznając czy jest ono dostateczne dla ustanowienia adwokata lub radcy prawnego.

W wypadku ustanowienia dla strony adwokata lub radcy prawnego z urzędu, ustawodawca nakłada na sąd obowiązek rozważenia celowości udziału adwokata w sprawie według stanu tej sprawy w chwili zgłoszenia takiego wniosku. Uznanie przez sąd, że udział pełnomocnika zawodowego w sprawie jest potrzebny nie podlega ponownej ocenie i jest dla sądu wiążące w tym sensie, że sąd nie może w tej samej sprawie zmienić swojego rozstrzygnięcia.